Wybór idealnych kolumn do słuchania muzyki elektronicznej to często spore wyzwanie. Ten artykuł powstał, aby przeprowadzić Cię przez meandry świata audio i pomóc podjąć świadomą decyzję zakupową, tak aby Twoje ulubione utwory zabrzmiały dokładnie tak, jak chciał tego producent. Skupimy się na kluczowych aspektach, które pozwolą Ci cieszyć się pełnią dynamicznego i głębokiego brzmienia.
Wybór kolumn do muzyki elektronicznej kluczowe cechy i rekomendacje dla fanów dynamicznego brzmienia
- Kluczowe dla muzyki elektronicznej są kolumny z szybką odpowiedzią impulsową, zdolne do generowania kontrolowanego, niskiego basu oraz czystej, detalicznej góry pasma.
- Rozważ aktywne monitory studyjne dla analitycznej precyzji lub tradycyjne kolumny Hi-Fi dla cieplejszego, bardziej muzykalnego brzmienia.
- Konstrukcje z portem bass-reflex są często preferowane ze względu na efektywność w niskich częstotliwościach, ale kluczowa jest jakość ich implementacji.
- W wielu przypadkach, zwłaszcza przy mniejszych kolumnach, aktywny subwoofer jest niezbędny do pełnego oddania najniższych tonów.
- Akustyka pomieszczenia ma ogromny wpływ na jakość dźwięku; nawet podstawowa adaptacja może znacząco poprawić brzmienie.
- Coraz większą popularnością cieszą się kolumny aktywne, które upraszczają system audio dzięki wbudowanym wzmacniaczom.
Wybór kolumn do muzyki elektronicznej: dlaczego to takie ważne?
Dla wielu osób muzyka elektroniczna to coś więcej niż tylko tło to styl życia, energia i głębokie doznania. Aby w pełni doświadczyć jej potencjału, wybór odpowiednich kolumn jest absolutnie kluczowy. Ten gatunek muzyczny, ze swoją złożonością i często ekstremalnymi wymaganiami w zakresie reprodukcji dźwięku, stawia przed sprzętem audio specyficzne wyzwania. Niewłaściwie dobrane głośniki mogą z łatwością zepsuć całą przyjemność, spłaszczając dynamikę i zniekształcając to, co w elektronice najważniejsze.
Specyfika dźwięku w techno, house i ambient: czego naprawdę słuchasz?
Muzyka elektroniczna to niezwykle szerokie spektrum brzmień, od pulsującego techno i energetycznego house'u, po przestrzenny i relaksujący ambient. Wszystkie te gatunki łączy jednak kilka wspólnych cech, które są kluczowe dla ich prawidłowej reprodukcji. Przede wszystkim mamy tu do czynienia z bardzo szerokim pasmem częstotliwości od głębokich, wręcz fizycznie odczuwalnych sub-basów, przez bogate średnie tony, aż po krystalicznie czyste i detaliczne wysokie tony. Nacisk na niskie tony, zwłaszcza w okolicach sub-basu (często poniżej 40 Hz), jest ogromny, a dynamiczne przejścia i złożone tekstury dźwiękowe wymagają od kolumn wyjątkowej precyzji i kontroli.
Szybkość, bas i detaliczność: święta trójca brzmienia w elektronice
Kiedy szukam kolumn do muzyki elektronicznej, zawsze zwracam uwagę na trzy kluczowe aspekty. Po pierwsze, szybka odpowiedź impulsowa. To ona sprawia, że dźwięk jest zwarty, dynamiczny i nie "rozlewa się". Basy muszą być punktowe i uderzać z precyzją, a nie dudnić. Po drugie, zdolność do generowania niskiego, dobrze kontrolowanego basu. Nie chodzi o to, żeby basu było dużo, ale żeby był on precyzyjny, schodził naprawdę nisko i był "czytelny". W muzyce elektronicznej często mamy do czynienia z wieloma warstwami basowymi, które muszą być wyraźnie rozróżnialne. Po trzecie, czysta i detaliczna góra pasma. Wysokie tony, takie jak hi-haty, talerze czy syntetyczne szumy, muszą być klarowne i szczegółowe, aby oddać całą złożoność tekstur dźwiękowych.
Jak źle dobrane głośniki mogą zepsuć przyjemność ze słuchania Twoich ulubionych utworów?
Wielokrotnie spotykałem się z sytuacją, gdy moi znajomi narzekali na brzmienie swojej ulubionej elektroniki, a po krótkiej analizie okazywało się, że problem leży w źle dobranych kolumnach. Nieodpowiedni sprzęt może sprawić, że bas będzie dudniący i pozbawiony kontroli, zamiast być szybkim i precyzyjnym uderzeniem. Może brakować detali w średnich i wysokich tonach, co sprawi, że muzyka stanie się płaska i pozbawiona głębi. Zniekształcenia, zwłaszcza przy wyższych poziomach głośności, to kolejny częsty problem, który po prostu psuje całe doświadczenie. W efekcie zamiast zanurzyć się w hipnotycznym rytmie, czujemy się zmęczeni i rozczarowani.
Monitory studyjne czy kolumny Hi-Fi: co wybrać do elektroniki?
To jedno z podstawowych pytań, które zadają sobie miłośnicy muzyki elektronicznej. Wybór między monitorami studyjnymi a klasycznymi kolumnami Hi-Fi to tak naprawdę wybór między dwoma filozofiami brzmienia. Monitory studyjne są projektowane z myślą o maksymalnej wierności i neutralności, mają na celu jak najdokładniejsze odwzorowanie sygnału, bez koloryzowania go. Kolumny Hi-Fi z kolei często dążą do bardziej "muzykalnego", przyjemnego dla ucha brzmienia, które ma angażować słuchacza. W kontekście elektroniki, gdzie precyzja i dynamika są kluczowe, oba rozwiązania mają swoje mocne strony.
Wierność i precyzja: zalety aktywnych monitorów studyjnych
Coraz więcej osób decyduje się na aktywne monitory studyjne do słuchania muzyki elektronicznej w domu i muszę przyznać, że sam jestem ich zwolennikiem w wielu zastosowaniach. Ich główną zaletą jest analityczne, wierne i niekoloryzowane brzmienie. Monitory studyjne mają za zadanie oddać intencje producenta tak dokładnie, jak to tylko możliwe, bez dodawania niczego od siebie. Oznacza to, że usłyszysz każdy detal, każdą warstwę dźwięku, co w złożonej muzyce elektronicznej jest nieocenione. Wbudowany wzmacniacz, często dopasowany idealnie do przetworników, gwarantuje optymalne zasilanie i kontrolę nad dźwiękiem.
Ciepło i muzykalność: kiedy warto postawić na klasyczny zestaw Hi-Fi?
Z drugiej strony, jeśli szukasz brzmienia, które jest bardziej "rozrywkowe", angażujące i nieco cieplejsze, klasyczne kolumny Hi-Fi mogą być lepszym wyborem. Wiele konstrukcji Hi-Fi jest projektowanych tak, aby dźwięk był przyjemniejszy w dłuższym odsłuchu, często z lekkim podkreśleniem basu lub wyższych tonów, co może dodawać muzyce elektronicznej dodatkowej "iskry". Niektóre kolumny Hi-Fi potrafią stworzyć szerszą i głębszą scenę dźwiękową, co dla wielu słuchaczy jest priorytetem. To kwestia osobistych preferencji czy wolisz chirurgiczną precyzję, czy bardziej "muzykalne" i angażujące doświadczenie.
Aktywne vs. Pasywne: które rozwiązanie jest lepsze do Twojego pokoju?
Wybór między kolumnami aktywnymi a pasywnymi to kolejny ważny dylemat. Kolumny pasywne wymagają zewnętrznego wzmacniacza, co daje większą elastyczność w doborze komponentów i możliwość "kształtowania" brzmienia poprzez zmianę wzmacniacza. Kolumny aktywne natomiast mają wbudowany wzmacniacz (lub wzmacniacze, często po jednym dla każdego przetwornika), co upraszcza system audio i eliminuje problem doboru odpowiedniego wzmacniacza. Co więcej, coraz więcej kolumn aktywnych oferuje wbudowane moduły łączności bezprzewodowej (Bluetooth, Wi-Fi), co czyni je niezwykle wygodnymi w codziennym użytkowaniu. Widzę, że ten trend zyskuje na popularności, zwłaszcza wśród osób ceniących prostotę i minimalizm.
Kluczowe parametry techniczne: na co zwrócić uwagę?
Zrozumienie podstawowych parametrów technicznych kolumn jest niezbędne, aby dokonać świadomego wyboru. Nie musisz być inżynierem dźwięku, ale wiedza o tym, co oznaczają poszczególne specyfikacje, pomoże Ci ocenić, czy dany model sprosta wymaganiom dynamicznej muzyki elektronicznej. To właśnie te cyferki i opisy często decydują o tym, jak ostatecznie zabrzmi Twój ulubiony track.
Pasmo przenoszenia: jak nisko muszą schodzić kolumny, by poczuć sub-bas?
Pasmo przenoszenia to zakres częstotliwości, które kolumna jest w stanie odtworzyć. W muzyce elektronicznej, gdzie sub-bas odgrywa kluczową rolę, szczególnie ważne jest dolne pasmo. Idealnie, kolumny powinny schodzić co najmniej do 40 Hz, a najlepiej poniżej 30 Hz, aby w pełni oddać najniższe tony. Pamiętaj jednak, że sama deklaracja producenta to nie wszystko liczy się jakość tego basu. Czy jest on kontrolowany, szybki i punktowy, czy raczej dudniący i rozmyty? To właśnie odróżnia dobre kolumny od przeciętnych.
Efektywność i moc: czy głośniejsze zawsze znaczy lepsze?
Efektywność (lub skuteczność, wyrażana w dB) informuje nas o tym, jak głośno kolumna zagra przy danej mocy wzmacniacza. Im wyższa efektywność, tym mniej mocy potrzeba do uzyskania wysokiego poziomu głośności. Moc kolumny (wyrażana w watach) określa, jaką moc wzmacniacza jest w stanie przyjąć bez uszkodzenia. W przypadku muzyki elektronicznej, która często charakteryzuje się dużą dynamiką, kolumny o dobrej efektywności i odpowiedniej mocy w połączeniu z mocnym wzmacniaczem zapewnią swobodę i dynamikę. Pamiętaj jednak, że "głośniejsze" nie zawsze oznacza "lepsze". Ważniejsza jest jakość dźwięku przy wysokiej głośności, a nie tylko sama głośność.
Konstrukcja obudowy: bass-reflex a obudowa zamknięta w kontekście niskich tonów
Konstrukcja obudowy ma ogromny wpływ na charakterystykę basu. Obudowy zamknięte oferują zazwyczaj bardzo precyzyjny i kontrolowany bas, ale często kosztem jego głębi i efektywności. Z kolei konstrukcje z portem bass-reflex (otwarte) są często preferowane w muzyce elektronicznej, ponieważ pozwalają na efektywniejsze przetwarzanie niskich częstotliwości i osiąganie niższych zejść basu. Kluczowa jest tu jednak jakość implementacji tego rozwiązania. Źle zaprojektowany port bass-reflex może prowadzić do dudniącego, spowolnionego basu, który zamiast cieszyć, będzie męczyć. Zawsze szukam kolumn, w których bas-reflex jest zoptymalizowany pod kątem szybkości i kontroli.
Materiał membrany: wpływ na szybkość i klarowność dźwięku
Materiał, z którego wykonane są membrany przetworników (głośników), ma bezpośredni wpływ na szybkość, klarowność i detaliczność dźwięku. W muzyce elektronicznej, gdzie liczy się precyzja i dynamika, lekkie i sztywne materiały są zazwyczaj preferowane. W przetwornikach niskotonowych często spotyka się membrany z papieru, włókna szklanego, kevlaru czy aluminium, które zapewniają szybką odpowiedź i dobrą kontrolę. W przetwornikach wysokotonowych (tweetery) popularne są jedwab, aluminium, tytan czy beryl, które wpływają na czystość i detaliczność góry pasma. Warto zwrócić uwagę na te detale, ponieważ to one często decydują o finalnym charakterze brzmienia.
Kolumny podłogowe czy podstawkowe: dopasuj do swojego pomieszczenia
Wielkość i typ kolumn powinny być ściśle dopasowane do wielkości pomieszczenia, w którym będą grać. To jeden z najczęściej popełnianych błędów kupowanie zbyt dużych kolumn do małego pokoju lub zbyt małych do przestronnego salonu. Pamiętaj, że nawet najlepsze kolumny nie zagrają dobrze, jeśli nie będą miały odpowiedniej przestrzeni do "oddchania".
Kiedy potężne podłogówki pokażą swój pełny potencjał?
Kolumny podłogowe to zazwyczaj większe konstrukcje, wyposażone w więcej przetworników i większe obudowy, co pozwala im na generowanie głębszego i potężniejszego basu oraz szerszej sceny dźwiękowej. Pełny potencjał pokażą w pomieszczeniach o powierzchni co najmniej 20-25 metrów kwadratowych. W mniejszych pokojach ich potężny bas może być zbyt dominujący, prowadząc do dudnienia i zamulenia dźwięku. Jeśli masz przestronny salon i szukasz pełnokrwistego, dynamicznego brzmienia bez konieczności dodawania subwoofera, dobre podłogówki będą doskonałym wyborem.
Zalety kolumn podstawkowych w mniejszych i średnich pokojach
Dla mniejszych i średnich pomieszczeń (do około 20-25 metrów kwadratowych) kolumny podstawkowe (tzw. monitory) są często lepszym i bardziej zbalansowanym wyborem. Choć są mniejsze, wiele współczesnych konstrukcji oferuje zaskakująco głęboki i kontrolowany bas, a także doskonałą detaliczność i precyzję. Są mniej inwazyjne wizualnie i łatwiejsze do ustawienia. Pamiętaj jednak, że kolumny podstawkowe wymagają solidnych standów, które zapewnią im stabilność i odpowiednią wysokość. W wielu przypadkach, zwłaszcza przy muzyce elektronicznej, mogą wymagać wsparcia subwoofera, aby w pełni oddać najniższe częstotliwości.
Czy potrzebujesz subwoofera? Prawda o najniższych częstotliwościach
W kontekście muzyki elektronicznej, gdzie sub-bas jest fundamentalnym elementem, pytanie o subwoofer pojawia się bardzo często. Moje doświadczenie podpowiada, że w wielu zestawach, zwłaszcza opartych na mniejszych kolumnach podstawkowych czy nawet niektórych monitorach studyjnych, dodanie aktywnego subwoofera jest wręcz rekomendowane. Nawet najlepsze kolumny podstawkowe mają fizyczne ograniczenia w reprodukcji najniższych częstotliwości (poniżej 40-50 Hz). Dobrze zintegrowany subwoofer potrafi uzupełnić ten brak, dodając systemowi potęgi, głębi i fizycznego odczucia basu, co jest kluczowe w gatunkach takich jak techno, drum and bass czy dubstep. Ważne jest, aby subwoofer był szybki i precyzyjny, a nie tylko "dudniący".
Polecane kolumny do muzyki elektronicznej: modele na każdą kieszeń
Przez lata miałem okazję testować i słuchać wielu zestawów, a także rozmawiać z niezliczoną liczbą audiofilów i fanów elektroniki. Poniżej przedstawiam moje rekomendacje, podzielone na przedziały cenowe, które pomogą Ci zorientować się w bogatej ofercie rynkowej. Pamiętaj, że to tylko punkt wyjścia ostateczny wybór zawsze powinien zależeć od Twoich uszu i preferencji.
Opcje budżetowe: najlepszy start w świat dobrego brzmienia
- Dali Spektor 2 (podstawkowe): Świetne kolumny podstawkowe, które oferują dynamiczne i angażujące brzmienie z zaskakująco dobrym basem jak na swoją cenę i rozmiar. Doskonałe do mniejszych pomieszczeń.
- Pylon Audio Pearl 25 (podłogowe): Polski producent, który oferuje bardzo dobry stosunek jakości do ceny. Pearl 25 to podłogówki, które potrafią zagrać z energią, oferując solidny bas i klarowną górę.
- Yamaha HS5/HS7 (monitory studyjne aktywne): Klasyka gatunku w domowych studiach. Oferują analityczne, ale nie męczące brzmienie. HS7 zapewnia lepszy bas niż HS5, ale oba modele są świetnym punktem startowym dla tych, którzy cenią neutralność.
Średnia półka: sprawdzone i cenione kolumny, które Cię nie zawiodą
- Klipsch RP-600M (podstawkowe) / RP-280F (podłogowe): Klipsch jest znany z wysokiej efektywności i dynamicznego, "żywego" brzmienia. Seria Reference Premiere to doskonały wybór dla fanów elektroniki, oferujący potężny bas i szczegółową górę.
- KEF Q350 (podstawkowe) / Q750 (podłogowe): KEF z charakterystycznymi przetwornikami Uni-Q oferuje spójne, przestrzenne brzmienie z dobrym basem i precyzyjną sceną dźwiękową. Bardzo uniwersalne, ale świetnie radzą sobie z elektroniką.
- Dali Oberon 3 (podstawkowe) / Oberon 5 (podłogowe): Kolejna propozycja od Dali, oferująca bardziej wyrafinowane brzmienie niż seria Spektor. Dynamiczne, z dobrym basem i przyjemną górą.
- ADAM Audio T5V/T7V (monitory studyjne aktywne): Profesjonalne monitory studyjne, które doskonale sprawdzą się w domu. Oferują analityczne, ale nie suche brzmienie, z doskonałą kontrolą basu i detaliczną górą dzięki wstęgowemu tweeterowi.
- KRK Rokit RP7 G4 (monitory studyjne aktywne): Kultowe monitory, często spotykane w domowych studiach. Znane z charakterystycznego, mocnego basu, który idealnie pasuje do wielu gatunków muzyki elektronicznej.
Klasa premium: kiedy szukasz bezkompromisowej jakości dźwięku
- KEF LS50 Meta (podstawkowe) / R3 Meta (podstawkowe): KEF LS50 Meta to referencyjne monitory, które oferują niesamowitą precyzję, spójność i scenę dźwiękową. R3 Meta to jeszcze większa skala i głębszy bas. Idealne dla purystów.
- Dali Rubicon 2 (podstawkowe) / Rubicon 6 (podłogowe): Dali w wyższej półce to połączenie dynamiki, detaliczności i muzykalności. Brzmienie jest otwarte, przestrzenne, z doskonałą kontrolą basu.
- Dynaudio Emit 20 (podstawkowe) / Evoke 30 (podłogowe): Dynaudio to synonim naturalności i precyzji. Ich kolumny oferują bardzo spójne brzmienie, z szybkim i kontrolowanym basem, idealnym do złożonej elektroniki.
- Focal Aria 906 (podstawkowe) / Aria 926 (podłogowe): Focal oferuje dynamiczne i szczegółowe brzmienie z charakterystyczną klarownością. Świetnie radzą sobie z szybką i złożoną muzyką elektroniczną.
Wzmacniacz i źródło dźwięku: jak w pełni wykorzystać potencjał kolumn?
Nawet najlepsze kolumny nie zagrają dobrze, jeśli nie będą sparowane z odpowiednim wzmacniaczem i wysokiej jakości źródłem dźwięku. To właśnie te komponenty tworzą synergię, która pozwala w pełni wykorzystać potencjał Twojego systemu audio. Pamiętaj, że każdy element toru audio ma znaczenie.
Dobór wzmacniacza: jakie parametry są kluczowe dla dynamicznej elektroniki?
Wybór wzmacniacza do muzyki elektronicznej to nie tylko kwestia mocy. Oczywiście, wzmacniacz powinien mieć wystarczającą moc, aby wysterować kolumny i zapewnić odpowiednią dynamikę, ale równie ważne są inne parametry. Zwróć uwagę na wysoki współczynnik tłumienia (damping factor), który świadczy o dobrej kontroli wzmacniacza nad przetwornikami, zwłaszcza basowymi. To kluczowe dla uzyskania szybkiego i kontrolowanego basu. Ważna jest też neutralność brzmienia wzmacniacz powinien być transparentny i nie koloryzować dźwięku, pozwalając kolumnom pokazać ich prawdziwy charakter. W przypadku kolumn pasywnych, dobrze dobrany wzmacniacz potrafi zdziałać cuda.
Rola przetwornika DAC w uzyskaniu czystego i detalicznego sygnału
W dzisiejszych czasach większość muzyki słuchamy z cyfrowych źródeł streamingu, plików z komputera czy smartfona. Aby ten cyfrowy sygnał mógł zostać odtworzony przez kolumny, musi zostać przekonwertowany na sygnał analogowy. Za to odpowiada przetwornik cyfrowo-analogowy, czyli DAC (Digital-to-Analog Converter). Dobrej jakości DAC jest absolutnie kluczowy dla uzyskania czystego, detalicznego i pozbawionego szumów sygnału. Wiele wzmacniaczy i kolumn aktywnych ma wbudowane DAC-i, ale często zewnętrzny przetwornik oferuje znacznie lepszą jakość dźwięku, wydobywając z nagrań subtelne niuanse, które w muzyce elektronicznej są bardzo ważne.
Streaming vs. pliki bezstratne: czy jakość źródła ma znaczenie?
Oczywiście, że jakość źródła ma znaczenie! Nawet najlepszy sprzęt nie zagra dobrze, jeśli sygnał wejściowy będzie niskiej jakości. Słuchając muzyki elektronicznej, gdzie liczy się każdy detal i dynamika, zawsze rekomenduję korzystanie z plików bezstratnych (FLAC, WAV, ALAC) lub serwisów streamingowych oferujących wysoką jakość audio (Tidal HiFi, Qobuz). Pliki MP3 o niskim bitrate mogą brzmieć płasko, z ograniczoną dynamiką i brakiem detali, co zniweczy wysiłek włożony w dobór kolumn i wzmacniacza. Różnica jest często słyszalna nawet dla mniej wprawionego ucha, zwłaszcza w zakresie basu i wysokich tonów.
Przeczytaj również: Instrumenty muzyki elektronicznej: Jak wybrać? Przewodnik eksperta
Sekret tkwi w ustawieniu: proste triki poprawiające brzmienie
Kupiłeś wymarzone kolumny, wzmacniacz i DAC. Myślisz, że to koniec drogi? Nic bardziej mylnego! Nawet najdroższy i najlepiej dobrany sprzęt nie zagra dobrze, jeśli nie zostanie odpowiednio ustawiony w pomieszczeniu. Akustyka pokoju i precyzyjne ustawienie kolumn mają ogromny, często niedoceniany wpływ na finalne brzmienie. To właśnie w tym tkwi prawdziwy sekret doskonałego dźwięku.
Zasada trójkąta równobocznego: fundament prawidłowego odsłuchu
Podstawą prawidłowego ustawienia kolumn jest tzw. zasada trójkąta równobocznego. Oznacza to, że kolumny i miejsce odsłuchu (Twoja głowa) powinny tworzyć wierzchołki trójkąta równobocznego. Odległość między kolumnami powinna być mniej więcej taka sama jak odległość każdej kolumny od Twojej głowy. Kolumny powinny być skierowane lekko do środka (tzw. toe-in), tak aby ich osie przecinały się tuż za Twoją głową. Eksperymentowanie z tym ustawieniem to podstawa nawet drobne przesunięcia mogą znacząco wpłynąć na scenę dźwiękową i precyzję lokalizacji instrumentów.
Wpływ odległości od ścian na reprodukcję basu
Odległość kolumn od ścian (zwłaszcza tylnej i bocznych) ma kluczowe znaczenie dla reprodukcji basu. Zbyt bliskie ustawienie kolumn przy ścianie tylnej może prowadzić do nadmiernego wzmocnienia basu i jego dudnienia, co jest szczególnie problematyczne w muzyce elektronicznej. Zazwyczaj zaleca się, aby kolumny stały co najmniej 50-70 cm od ściany tylnej, a od bocznych jeszcze dalej, jeśli to możliwe. Eksperymentuj z odległościami, aby znaleźć "złoty środek", gdzie bas jest szybki, kontrolowany i nie dominuje nad resztą pasma. Warto też pamiętać, że kolumny z portem bass-reflex z tyłu wymagają więcej przestrzeni za sobą.
Podstawowa adaptacja akustyczna, którą możesz zrobić samodzielnie
Nawet najlepsze kolumny nie zagrają dobrze w niezaadaptowanym akustycznie pomieszczeniu. Problemy takie jak dudniący bas, zbyt długi pogłos czy odbicia dźwięku są szczególnie dotkliwe przy muzyce elektronicznej. Nie musisz od razu budować studia nagraniowego nawet podstawowa adaptacja akustyczna może znacząco poprawić brzmienie. Zacznij od prostych kroków: grube zasłony, dywany, miękkie meble, półki z książkami wszystko to pomaga w rozpraszaniu i pochłanianiu dźwięku. Coraz popularniejsze stają się również gotowe panele akustyczne i pułapki basowe, które można samodzielnie zamontować. Umieszczenie paneli w punktach pierwszych odbić (na ścianach bocznych, suficie) oraz pułapek basowych w rogach pomieszczenia potrafi zdziałać cuda, eliminując niechciane rezonanse i poprawiając klarowność dźwięku.
